Ngày 4 tháng 11, tại Hà Nội, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp với Trường Đại học Điện lực tổ chức Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử”. Từ câu chuyện đào tạo cụ thể tại hội nghị, một vấn đề lớn của thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục được đặt ra: thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng số, am hiểu pháp luật và đủ năng lực vận hành các mô hình kinh doanh hiện đại.
Hội nghị đào tạo trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng nóng
Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử” diễn ra trong bối cảnh thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô lẫn mức độ phổ cập. Theo các báo cáo chuyên ngành, năm 2024 quy mô thị trường TMĐT Việt Nam ước đạt khoảng 25 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên khoảng 35 tỷ USD trong năm 2025, chiếm gần 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước.
Khoảng 61 triệu người Việt đã tham gia mua sắm trực tuyến, với mức chi tiêu bình quân gần 400 USD/người/năm. TMĐT không còn là kênh bán hàng phụ trợ mà đang dần trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế số.
Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ tăng trưởng cao là những thách thức ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là chất lượng nguồn nhân lực. Đây cũng chính là lý do hội nghị lần này tập trung vào nội dung đào tạo, từ tổng quan thị trường, xu hướng mới đến kỹ năng thực hành và cập nhật chính sách pháp luật.
Khi thương mại điện tử không còn là “cuộc chơi dễ dàng”
Phát biểu tại hội nghị, các chuyên gia cho rằng TMĐT Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới, nơi lợi thế không còn nằm ở việc “lên sàn sớm” hay tận dụng các chính sách ưu đãi ngắn hạn, mà phụ thuộc vào năng lực vận hành, khả năng thích ứng công nghệ và tuân thủ pháp luật.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh tham gia TMĐT vẫn vận hành theo kinh nghiệm tự phát, thiếu kiến thức bài bản về quản trị gian hàng, marketing số, logistics, chăm sóc khách hàng và quản lý dữ liệu. Khi thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, mô hình này bộc lộ nhiều hạn chế, dễ dẫn đến thua lỗ hoặc rủi ro pháp lý.
Chính vì vậy, vấn đề nhân lực không còn là câu chuyện nội bộ của từng doanh nghiệp, mà trở thành yếu tố mang tính hệ thống, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng của toàn thị trường.
Xu hướng mới đặt ra yêu cầu kỹ năng mới
Tại hội nghị, các diễn giả cũng phân tích những xu hướng nổi bật của TMĐT toàn cầu và Việt Nam trong giai đoạn tới. M-commerce hiện chiếm gần 73% tổng giao dịch TMĐT toàn cầu; trí tuệ nhân tạo được ứng dụng ngày càng sâu trong cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm; và đặc biệt, livestream bán hàng đang trở thành một trong những hình thức phân phối chủ đạo.
Bên cạnh đó, các mô hình bán hàng đa kênh (omnichannel), TMĐT xuyên biên giới và logistics thông minh gắn với phát triển xanh, bền vững đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường.
Những xu hướng này đòi hỏi người làm TMĐT không chỉ biết bán hàng, mà phải có tư duy tổng hợp: từ sáng tạo nội dung, phân tích dữ liệu đến quản trị chuỗi cung ứng và hiểu biết pháp lý. Đây là thách thức lớn đối với lực lượng lao động vốn chưa được đào tạo bài bản trong lĩnh vực này.
Pháp lý siết chặt, áp lực nhân lực càng gia tăng
Một nội dung quan trọng được cập nhật tại hội nghị là các quy định pháp luật mới liên quan đến hoạt động TMĐT. Việc Nghị định 117/2025/NĐ-CP về chính sách thuế đối với kinh doanh trên nền tảng số chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm minh bạch hóa thị trường.
Cùng với đó, Dự thảo Luật Thương mại điện tử đang được xây dựng với nhiều quy định cụ thể hơn đối với các hoạt động như livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Theo dự thảo, trách nhiệm của chủ quản nền tảng, người bán và người livestream được phân định rõ ràng, từ xác thực danh tính, kiểm soát nội dung đến nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Trong bối cảnh pháp lý ngày càng hoàn thiện, nếu nhân lực TMĐT không được đào tạo đầy đủ, nguy cơ vi phạm và rủi ro pháp lý sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến uy tín và sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp.
Theo Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026–2030, phát triển nguồn nhân lực được xác định là một trong những trụ cột then chốt. Mục tiêu đến năm 2030, khoảng 60% cơ sở giáo dục đại học và đào tạo nghề xây dựng chương trình đào tạo liên quan đến TMĐT; đồng thời tổ chức đào tạo kỹ năng cho ít nhất 1 triệu người, bao gồm cán bộ quản lý, chủ doanh nghiệp, người lao động và cá nhân kinh doanh.
Chiến lược này đặc biệt nhấn mạnh việc thu hẹp khoảng cách kỹ năng số giữa các vùng miền, hỗ trợ các nhóm yếu thế như hộ kinh doanh nhỏ lẻ ở nông thôn, miền núi – những đối tượng đang được kỳ vọng sẽ tận dụng TMĐT để mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương.
Livestream bán hàng: Từ phong trào đến nghề nghiệp
Trong khuôn khổ hội nghị, nội dung đào tạo về livestream bán hàng thu hút sự quan tâm lớn của người tham dự. Theo các chuyên gia, livestream hiện nay không còn là hoạt động mang tính tự phát mà đã trở thành một nghề nghiệp thực thụ, đòi hỏi kỹ năng tổng hợp từ xây dựng kịch bản, giao tiếp, xử lý tình huống đến tuân thủ quy định pháp luật.
Nhiều ví dụ thực tế được đưa ra cho thấy, ngay cả những cá nhân không có lợi thế về ngoại hình hay xuất phát điểm vẫn có thể thành công nếu được đào tạo bài bản và kiên trì theo đuổi chiến lược phù hợp. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của đào tạo kỹ năng thực hành trong việc nâng cao chất lượng hoạt động TMĐT.
Ứng dụng AI – cơ hội mới cho người làm thương mại điện tử
Một điểm nhấn khác của hội nghị là việc giới thiệu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong TMĐT. AI được xem là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh, giúp tự động hóa việc tạo nội dung, xây dựng kịch bản livestream, thiết kế hình ảnh quảng cáo và phân tích hành vi khách hàng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng AI chỉ phát huy hiệu quả khi người sử dụng có nền tảng kỹ năng và tư duy phù hợp. Do đó, đào tạo nhân lực không chỉ dừng ở việc “dạy công cụ”, mà quan trọng hơn là trang bị tư duy số và khả năng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.
Từ một hội nghị, nhìn rộng ra bài toán dài hạn
Việc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số phối hợp với Trường Đại học Điện lực tổ chức hội nghị đào tạo cho thấy nỗ lực kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước và cơ sở đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực TMĐT.
Tuy nhiên, từ thực tiễn thị trường, có thể thấy đây mới chỉ là bước khởi đầu. Để TMĐT Việt Nam phát triển bền vững, các chương trình đào tạo cần được triển khai rộng khắp, gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và cập nhật kịp thời các xu hướng công nghệ, chính sách mới.
Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử” tổ chức ngày 4/11/2025 tại Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa nâng cao kỹ năng cho người tham dự, mà còn gợi mở một vấn đề lớn của thị trường: nhân lực đang là “điểm nghẽn” lớn nhất của TMĐT Việt Nam.
Trong bối cảnh thị trường tăng trưởng nhanh và pháp lý ngày càng hoàn thiện, đầu tư cho nguồn nhân lực – từ đào tạo kỹ năng, hiểu biết pháp luật đến ứng dụng công nghệ mới – sẽ là yếu tố quyết định để thương mại điện tử Việt Nam phát triển lành mạnh, bền vững và cạnh tranh hơn trong thời gian tới.
